Afyonkarahisar’ın Gönüllere Taşıdığı Efsane: ‘Al Fadimem’ Türküsünün Bilinmeyenleri Ortaya Çıktı
Yıllardır dilden dile dolaşan, hüzünlü bir aşkın sesi olan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki gerçek hikaye, Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesinde yapılan önemli bir araştırmayla gün yüzüne çıkarıldı. Cevizli ve Bayat’ın Sağırlı köyleri arasında yeşeren bir sevdanın türkülere nasıl işlendiği, titiz bir çalışmayla aydınlatıldı.
TÜBİTAK Destekli Proje, Türkülerin Söz ve Anlam Değişimini İnceledi
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204 – A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde yürütülen proje, halk kültürünün yaşayan mirası olan türkülerin evrimini gözler önüne seriyor. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir’in imzasını taşıyan proje, “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” adını taşıyor. Bu çalışma sayesinde, ‘Al Fadimem’ türküsünün kökenine inilerek, ilk sözleri birinci elden kaynaklarla derlendi.
Araştırmanın temelini, türkülerin zamanla geçirdiği söz ve anlam değişimlerini halk bilimi perspektifinde incelemek oluşturdu. Bu amaçla, türkünün kahramanları olduğu düşünülen Efe Kadir ve Fadime Bostan ile o döneme tanıklık etmiş akraba ve komşularla yapılan derinlemesine görüşmeler gerçekleştirildi. Bu saha çalışmaları, türkünün gerçek anlatısını ortaya çıkarmada kritik bir rol oynadı.
Bir Aşkın Türküye Dönüşen Acıklı Yolculuğu
Yapılan görüşmelerden elde edilen bilgilere göre, hikayenin kahramanı Efe Kadir’in, o dönemde yetim ve yoksul olması nedeniyle Fadime ile evlenmek için gerekli imkanlara sahip olmadığı anlaşıldı. Bu durum üzerine Efe Kadir, sevdiği Fadime’yi kaçırmaya karar verdi. Fadime’nin de bu aşka gönüllü olmasıyla kaçış gerçekleşti. Ancak, dönemin koşullarında Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi, olayın trajik bir boyut kazanmasına neden oldu. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bu ayrılık acısı, Fadime’nin başka biriyle evlendirilmesiyle daha da derinleşti. Efe Kadir’in cezaevinde yaşadığı yalnızlık ve hasret, onun seslendirdiği türkülere yansıdı ve ‘Al Fadimem’ de bu acı dolu duyguların bir yansıması olarak ortaya çıktı.
40 Yıllık Ses Kaydı, Türküye Işık Tuttu
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının gün yüzüne çıkarılması oldu. 1985 yılında, Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve diğer aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve en doğru sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıdı.
Saha çalışmaları ve bu değerli ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak, türkünün daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaları da tespit edildi. Bu bulgular, ‘Al Fadimem’ türküsünün nesilden nesile aktarılırken ne gibi değişimlere uğradığını somut verilerle kanıtladı. habersaat.com.tr olarak, bu önemli kültürel mirası gün ışığına çıkaran araştırmayı kamuoyuyla paylaşmaktan gurur duyuyoruz.
